# Duży model językowy (LLM)

Large Language Model: model sztucznej inteligencji wytrenowany na ogromnych zbiorach tekstu, który na podstawie polecenia pisze, streszcza i tłumaczy tekst albo kod. Na nim działają czaty AI i asystenci w narzędziach.

- Adres: <https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/duzy-model-jezykowy/>
- Skrót: LLM
- Aktualizacja: 13.11.2026
- Licencja: [CC BY 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.pl)

NIST opisuje duże modele językowe jako coraz ważniejszą część oprogramowania i infrastruktury internetu: napędzają wyszukiwarki, pomagają programistom pisać kod i obsługują czaty, z których codziennie korzystają miliony ludzi. Coraz częściej dostają też dostęp do firmowych baz i dokumentów albo prawo do działania, na przykład przeglądania stron czy wydawania poleceń w terminalu. Wtedy mówi się o agencie AI.

Dla podmiotu objętego ustawą o KSC model językowy jest przede wszystkim usługą ICT, a często usługą zewnętrznego dostawcy. Ustawa go nie wymienia, ale obowiązki szacowania ryzyka, zarządzania aktywami i bezpieczeństwa łańcucha dostaw obejmują go tak samo jak pocztę w chmurze. Pytam więc, jakie dane trafiają do modelu, gdzie są przetwarzane, kto ma do nich dostęp i co model może zrobić sam, bez człowieka.

NIST zwraca uwagę na ataki, których nie było w klasycznym oprogramowaniu. Najbardziej znany to wstrzyknięcie polecenia (prompt injection): napastnik ukrywa instrukcję w dokumencie, mailu albo na stronie, którą model czyta, i model ją wykonuje. Im więcej uprawnień ma agent, tym większe skutki takiego ataku.

## Powiązane pojęcia

- [Łańcuch dostaw](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/lancuch-dostaw/)
- [Shadow AI](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/shadow-ai/)
- [Szacowanie ryzyka](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/szacowanie-ryzyka/)

## Źródła

1. [NIST AI 100-2e2025, Adversarial Machine Learning: A Taxonomy and Terminology of Attacks and Mitigations (marzec 2025 r.)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/ai/NIST.AI.100-2e2025.pdf) (NIST)
