# SZBI według ustawy o KSC i NIS2. Co zmienić w systemie, który firma już ma?

Certyfikat ISO/IEC 27001 to dobry start, ale nie dowód zgodności z ustawą o KSC. Co zwykle trzeba poprawić w SZBI i jakie błędy widzę przy wdrożeniach.

- Adres: <https://pelnomocnikcyber.pl/artykuly/szbi-wedlug-ustawy-o-ksc-i-nis2-co-zmienic-w-systemie-iso-27001/>
- Autor: [Paweł Rosół](https://pelnomocnikcyber.pl/autor/pawel-rosol/)
- Data publikacji: 30.09.2026
- Kategoria: [Zarządzanie ryzykiem](https://pelnomocnikcyber.pl/kategorie/zarzadzanie-ryzykiem/)
- Stan prawny sprawdzony: 30.09.2026
- Licencja: [CC BY 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.pl)

System zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) to obowiązek z art. 8 ust. 1 ustawy z
dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (ustawy o KSC): podmiot
kluczowy lub podmiot ważny wdraża go w systemie informacyjnym, którego używa w procesach
wpływających na świadczenie usługi. Ustawa nie wskazuje normy, według której ten system
trzeba zbudować. Opisuje, co ma zapewniać.

Większość firm, z którymi rozmawiam, coś już ma: certyfikat ISO/IEC 27001, system zbudowany
jeszcze pod dawny obowiązek operatora usługi kluczowej albo, w urzędzie, SZBI z
rozporządzenia o Krajowych Ramach Interoperacyjności. Każdy z tych systemów jest dobrym
punktem wyjścia i żaden nie jest z automatu zgodny z ustawą o KSC po nowelizacji z 2026 r.

**Certyfikat ISO/IEC 27001 mówi, że system jest zgodny z normą w zakresie, który organizacja sama wybrała. Ustawa o KSC pyta o coś innego: czy system obejmuje usługę i daje to, co wymienia art. 8.**

Ten tekst jest dla kierowników podmiotów kluczowych i ważnych oraz osób, którym powierzyli
cyberbezpieczeństwo. Opisuję, czego wymaga ustawa, co zmienia NIS2, gdzie system zgodny z
normą zwykle ma luki, jakie błędy widuję przy wdrożeniach i w czym pomaga pełnomocnik ds.
cyberbezpieczeństwa.

## Czego ustawa o KSC wymaga od SZBI?

Art. 8 ust. 1 ustawy o KSC wymienia pięć rzeczy, które system ma zapewnić: systematyczne
szacowanie ryzyka wystąpienia incydentu i zarządzanie tym ryzykiem (pkt 1), środki
techniczne i organizacyjne proporcjonalne do oszacowanego ryzyka (pkt 2), zbieranie
informacji o cyberzagrożeniach i podatnościach (pkt 3), zarządzanie incydentami (pkt 4)
oraz środki zapobiegające incydentom i ograniczające ich wpływ (pkt 5).

Najdłuższy jest pkt 2. Środki mają uwzględniać „najnowszy stan wiedzy, koszty wdrożenia,
wielkość podmiotu, prawdopodobieństwo wystąpienia incydentów, narażenie podmiotu na ryzyka,
skutki społeczne i gospodarcze”, a ustawa wylicza „w szczególności” 14 obszarów,
od lit. a do lit. n. Są wśród nich polityki szacowania ryzyka i polityki tematyczne,
bezpieczeństwo łańcucha dostaw ICT (lit. e), plany ciągłości działania (lit. f), objęcie
systemu „systemem monitorowania w trybie ciągłym” (lit. g), polityki oceny skuteczności
środków (lit. h), kryptografia (lit. k), uwierzytelnianie wieloskładnikowe „w stosownych
przypadkach” (lit. l), zarządzanie aktywami (lit. m) i polityki kontroli dostępu (lit. n).

Wokół art. 8 są przepisy, które dopowiadają resztę:

- art. 8d pkt 1: to kierownik podmiotu „podejmuje decyzje w zakresie przygotowania,
  wdrażania, stosowania, przeglądu i nadzoru systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji”,
  a art. 8e nakłada na niego coroczne, udokumentowane szkolenie;
- art. 10: dokumentacja normatywna i operacyjna, z nadzorem nad wersjami, dostępem i
  przechowywaniem przez co najmniej 2 lata od wycofania;
- art. 8b: dostawcy usług cyfrowych wymienieni w ust. 1 (między innymi chmura, centra
  danych, dostawcy usług zarządzanych) stosują w ramach SZBI środki z rozporządzenia
  wykonawczego Komisji (UE) 2024/2690;
- art. 15 ust. 1: podmiot kluczowy co najmniej raz na 3 lata przeprowadza audyt
  bezpieczeństwa systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi.

Podmiot ważny, który jest podmiotem publicznym, nie stosuje art. 8 ust. 1 ustawy o KSC.
Wdraża SZBI spełniający wymogi z załącznika nr 4 do ustawy (art. 8 ust. 3) i przegląda go co
najmniej raz w roku. Ministerstwo Cyfryzacji pisze w swoim FAQ, że załącznik „był
prezentowany jako uproszczony zestaw wymagań”, a podmioty kluczowe realizują pełny zakres
wymagań z art. 8 ustawy o KSC (pytanie 3.39).

Termin jest wspólny dla SZBI i reszty rozdziału 3. Podmioty, które 3 kwietnia 2026 r.
spełniały przesłanki podmiotu kluczowego lub ważnego, mają na to 12 miesięcy (art. 33 ust. 1
ustawy nowelizującej), czyli czas do 3 kwietnia 2027 r. Pierwszy audyt z art. 15 ustawy o KSC
podmiot kluczowy przeprowadza w terminie 24 miesięcy (art. 33 ust. 2 ustawy nowelizującej).

## Co do tego dokłada NIS2?

Art. 21 ust. 1 dyrektywy NIS2 wymaga, żeby podmioty wprowadzały „odpowiednie i
proporcjonalne środki techniczne, operacyjne i organizacyjne”, przy uwzględnieniu najnowszego
stanu wiedzy oraz, „w stosownych przypadkach, odpowiednich norm europejskich i
międzynarodowych”. Art. 21 ust. 2 dyrektywy NIS2 dodaje, że środki bazują
„na podejściu uwzględniającym wszystkie zagrożenia” i obejmują co najmniej dziesięć
elementów, od polityki analizy ryzyka (lit. a) po uwierzytelnianie wieloskładnikowe (lit. j).
Polski ustawodawca przeniósł ten katalog do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o KSC niemal jeden
do jednego.

Druga rzecz to zarząd. Art. 20 ust. 1 dyrektywy NIS2 wymaga, żeby organy zarządzające
zatwierdzały środki zarządzania ryzykiem, nadzorowały ich wdrażanie i mogły odpowiadać za
naruszenia, a art. 20 ust. 2 dyrektywy NIS2 nakłada na członków tych organów regularne
szkolenia. Ustawa o KSC realizuje to w art. 8c (odpowiedzialność kierownika, także po
powierzeniu zadań innej osobie), art. 8d i art. 8e.

Wytyczne ENISA do rozporządzenia 2024/2690 odwzorowują każde wymaganie na ISO/IEC
27001:2022, ISO/IEC 27002:2022, NIST Cybersecurity Framework 2.0 i kilka innych
dokumentów. ENISA od razu zastrzega, że to odwzorowanie „should not be interpreted as a
measure of equivalency among different standards or frameworks” i nie ocenia, czy norma
w pełni pokrywa wymagania rozporządzenia.

**Tabela z ENISA pomaga znaleźć, gdzie w normie szukać odpowiednika, ale luk nie zamyka.**

Tak samo czytają to organy w innych państwach. Niemiecki BSI (Federalny Urząd Bezpieczeństwa
Informatycznego) na pytanie, czy certyfikat ISO/IEC 27001 wystarcza do zgodności z NIS2,
odpowiada krótko: „Nein”. Podaje powody: zakres systemu organizacja wybiera sama, a
niemiecka ustawa wymaga środków dla całej działalności objętej przepisami, ogólna akceptacja
ryzyka jest wykluczona, a norma nie obejmuje obowiązków ustawowych, takich jak zgłaszanie
incydentów czy odpowiedzialność i szkolenie kierownictwa. Zarazem nazywa certyfikat „ein
gutes Fundament”, czyli dobrym fundamentem.

Belgia poszła dalej i daje podmiotom z certyfikatem ISO/IEC 27001 domniemanie zgodności,
ale tylko wtedy, gdy zakres certyfikatu obejmuje wszystkie sieci i systemy informacyjne
podmiotu („with the scope in line with NIS2 - i.e. all networks and information systems”),
a certyfikat wydała akredytowana jednostka zatwierdzona przez belgijskie Centrum
Cyberbezpieczeństwa (CCB). Polska ustawa o KSC takiego mechanizmu nie ma.

We wrześniu 2026 r. Minister Cyfryzacji opublikował zestawienie dokumentów normalizacyjnych
z art. 45 ust. 3 ustawy o KSC: według ministerstwa „blisko 125 pozycji”, czyli norm,
wytycznych i frameworków przypisanych do sześciu obszarów SZBI. PN-EN ISO/IEC 27001:2023
jest w nim normą certyfikowalną przypisaną do dwóch obszarów, zarządzania ryzykiem i
bezpieczeństwa systemów. Zestawienie „ma charakter referencyjny, pomocniczy i informacyjny”,
a w raporcie z konsultacji minister zastrzega, że certyfikat odnoszący się „wyłącznie do
części obowiązków wynikających z uKSC nie zwalnia podmiotu z obowiązku realizacji
pozostałych wymagań”. Czytam je więc jako mapę do analizy luk, bo domniemanie zgodności,
takie jak w Belgii, z niego nie wynika.

## Mamy SZBI zgodny z ISO/IEC 27001. Co trzeba zmienić?

Ministerstwo Cyfryzacji odpowiada na to pytanie wprost: organizacje, które wdrożyły SZBI
według dostępnych standardów, „mogą wykorzystać i dostosować już istniejącą dokumentację”, ale
„sama dokumentacja to za mało, zapewnienie cyberbezpieczeństwa musi być realne, a nie
papierowe” (FAQ, pytanie 3.6). Nie zaczynałbym więc od pisania nowego systemu, tylko od
analizy luk między tym, co jest, a art. 8 ustawy o KSC. Luki, które znajduję najczęściej,
są poniżej.

Jeśli certyfikat wciąż odwołuje się do wydania normy z 2013 r., nie jest już ważny: według
dokumentu IAF MD 26 okres przejściowy na wydanie z 2022 r. skończył się 31 października
2025 r., a certyfikaty według starego wydania wygasły albo zostały wycofane.

### Zakres systemu

Norma pozwala organizacji samej określić granice systemu (pkt 4.3 normy PN-EN ISO/IEC
27001:2023-08). W praktyce certyfikat często obejmuje centrum danych, dział IT albo jedną
linię biznesową, bo taki zakres łatwiej przeprowadzić przez audyt. Ustawa o KSC wyznacza
zakres inaczej: SZBI obejmuje system informacyjny wykorzystywany w procesach wpływających na
świadczenie usługi (art. 8 ust. 1).

Ministerstwo radzi zacząć od procesów świadczenia usługi, a w nich szukać systemów, bez
których usługi nie da się świadczyć albo których awaria może ją zatrzymać. Podaje też
przykład systemów księgowych, które w podmiocie publicznym bywają niezbędne do realizacji
świadczeń (FAQ, pytanie 3.4). Dla firmy z certyfikatem pierwsze ćwiczenie jest proste:
położyć zakres z certyfikatu obok listy usług z wykazu i listy systemów, od których te
usługi zależą, łącznie z OT, chmurą i systemami dostawców.

### Szacowanie ryzyka

Norma wymaga identyfikowania ryzyk związanych z utratą poufności, integralności i
dostępności informacji w zakresie systemu (pkt 6.1.2 normy). Ustawa mówi o ryzyku
wystąpienia incydentu (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o KSC), a proporcjonalność środków mierzy
także skutkami społecznymi i gospodarczymi. Metodyka, która liczy wyłącznie stratę dla
firmy, nie zobaczy szpitala bez wyników badań ani gminy bez wody.

Dopisuję więc do skali skutków wpływ na usługę: liczbę odbiorców, czas przerwy i obszar.
To te same wielkości, od których zależą progi incydentu poważnego (art. 11 ust. 4 ustawy o
KSC), więc szacowanie ryzyka i klasyfikacja incydentów korzystają z tej samej skali.

### Deklaracja stosowania

Norma wymaga, żeby deklaracja stosowania uzasadniała pominięcie każdego zabezpieczenia z
załącznika A (pkt 6.1.3 lit. d normy). Organizacja może więc wyłączyć zabezpieczenie, jeśli
jej szacowanie ryzyka to uzasadnia. Obszarów z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o KSC nie wyłącza
się w ten sposób: ustawa wymienia je jako elementy systemu, a proporcjonalność dotyczy tego,
jak głęboko je wdrożyć. Część ma własne zastrzeżenie, jak „w stosownych przypadkach” przy
szyfrowaniu i uwierzytelnianiu wieloskładnikowym.

W praktyce dopisuję do deklaracji stosowania kolumnę z odesłaniem do litery art. 8 ust. 1 pkt
2 i sprawdzam, czy każda litera ma przypisane zabezpieczenie, dowód i właściciela. Litery,
przy których zostaje puste pole, są listą luk dla zarządu.

### Incydenty

Zabezpieczenia z grupy 5.24 do 5.28 załącznika A normy opisują zarządzanie incydentami, ale
nie znają terminów. Ustawa zna: wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym do CSIRT
sektorowego w ciągu 24 godzin od wykrycia (art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o KSC), zgłoszenie
w ciągu 72 godzin (pkt 4a) i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca (pkt 4c), wszystko przez
system S46, czyli system teleinformatyczny z art. 46 ust. 1. Procedura z systemu zgodnego z
normą zwykle kończy się na „powiadom zespół bezpieczeństwa”. Trzeba ją uzupełnić o
klasyfikację według progów, osobę, która wysyła zgłoszenie, i zastępstwo na noc i weekend.

### Kierownik i przegląd zarządzania

Norma wymaga przywództwa najwyższego kierownictwa (pkt 5.1 normy) i przeglądu zarządzania
w zaplanowanych odstępach czasu (pkt 9.3 normy). Ustawa idzie dalej, bo przypisuje
kierownikowi decyzje o systemie (art. 8d pkt 1 ustawy o KSC), osobistą odpowiedzialność,
która nie przechodzi na osobę, której powierzył zadania (art. 8c ust. 3), i coroczne
szkolenie (art. 8e). W wielu systemach, które widziałem, przegląd zarządzania to
prezentacja pełnomocnika i podpis prezesa pod protokołem. Po nowelizacji protokół powinien
pokazywać decyzje kierownika: jakie ryzyko akceptuje, na co daje pieniądze, czego nie
finansuje i dlaczego.

### Dokumentacja i ludzie

Art. 10 ust. 3 ustawy o KSC wymienia dokumentację normatywną, której norma nie wymaga w tej
postaci: dokumentację ochrony infrastruktury, dokumentację systemu zarządzania ciągłością
działania i dokumentację techniczną systemu informacyjnego. Art. 10 ust. 4 zalicza do
dokumentacji operacyjnej także automatycznie generowane zapisy w dziennikach systemów.
Do tego dochodzi warunek z art. 8f ust. 1: osoba, która realizuje zadania z art. 8 lub art.
11, przed ich rozpoczęciem przedstawia informację z Krajowego Rejestru Karnego o
niekaralności za przestępstwa przeciwko ochronie informacji. Dotyczy to także
administratorów i zewnętrznego dostawcy, jeśli wykonują te zadania.

### Audyt

Audyt certyfikacyjny sprawdza zgodność z normą w zakresie certyfikatu. Audyt z art. 15
ustawy o KSC dotyczy systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi i
ma swoje wymagania co do audytorów (art. 15 ust. 2). Moim zdaniem oba da się zaplanować
razem, jeśli audytorzy spełniają warunki ustawy, a raport odpowiada na jej wymagania, ale
jeden nie zastępuje drugiego z samego faktu, że się odbył. Audytu z art. 15 nie przeprowadzi
osoba, która w podmiocie realizuje zadania z art. 8 lub art. 9 do 13, ani taka, która robiła
to w ciągu roku przed audytem (art. 15 ust. 2a ustawy o KSC).

| Obszar | Co zwykle jest w systemie zgodnym z normą | Co trzeba dołożyć dla ustawy o KSC |
|---|---|---|
| Zakres | granice wybrane przez organizację (pkt 4.3) | system informacyjny używany do świadczenia usługi (art. 8 ust. 1) |
| Ryzyko | poufność, integralność, dostępność informacji (pkt 6.1.2) | ryzyko incydentu, wpływ na usługę i skutki społeczne (art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2) |
| Deklaracja stosowania | wyłączenia uzasadnione ryzykiem (pkt 6.1.3) | każda litera art. 8 ust. 1 pkt 2 z zabezpieczeniem i dowodem |
| Incydenty | zabezpieczenia 5.24 do 5.28 | 24 h, 72 h, miesiąc, progi, system S46 (art. 11 ust. 1) |
| Kierownictwo | przywództwo i przegląd (pkt 5.1 i 9.3) | decyzje, budżet, szkolenie i odpowiedzialność kierownika (art. 8c do 8e) |
| Dokumentacja | udokumentowana informacja (pkt 7.5) | dokumentacja normatywna i operacyjna, przechowywanie (art. 10) |
| Ludzie | weryfikacja kandydatów (zabezpieczenie 6.1) | informacja z KRK przed zadaniami z art. 8 lub 11 (art. 8f) |
| Audyt | audyt wewnętrzny i certyfikacyjny (pkt 9.2) | audyt co 3 lata dla podmiotu kluczowego (art. 15) |

Numery w drugiej kolumnie to punkty i zabezpieczenia normy PN-EN ISO/IEC 27001:2023-08,
polskiego wydania ISO/IEC 27001:2022. Tabela jest moim skrótem, nie wykładnią: przy każdej
pozycji sprawdź brzmienie przepisu i normy.

Firmy, które przed nowelizacją były operatorami usług kluczowych, mają przepis przejściowy.
Do czasu wdrożenia systemu zgodnego z nowym art. 8 ustawy o KSC stosują SZBI zgodny z art. 8
ustawy o KSC w dotychczasowym brzmieniu (art. 33 ust. 6 ustawy nowelizującej). Stary system
nie przestaje więc obowiązywać z dnia na dzień, ale to też nie jest powód, żeby czekać z
analizą luk do 2027 r.

## A co z urzędem, który ma SZBI z KRI?

Podmioty realizujące zadania publiczne mają SZBI od lat, z § 19 rozporządzenia w sprawie
Krajowych Ram Interoperacyjności. Ten przepis wymaga między innymi okresowych analiz ryzyka,
aktualnej inwentaryzacji sprzętu i oprogramowania oraz audytu wewnętrznego „nie rzadziej niż
raz na rok”, a system oparty na Polskiej Normie PN-ISO/IEC 27001 uznaje za spełniający te
wymagania (§ 19 ust. 3).

Takiego domniemania nie ma w ustawie o KSC. Urząd, który jest podmiotem kluczowym, realizuje
pełny art. 8 ust. 1 ustawy o KSC, a urząd, który jest podmiotem ważnym, załącznik nr 4. Oba
reżimy działają obok siebie i nie widzę powodu, żeby budować dwa systemy. Jeden SZBI z
jednym rejestrem ryzyka może spełniać § 19 KRI i ustawę o KSC jednocześnie, pod warunkiem że
w dokumentacji widać, który element odpowiada na który przepis.

## Gdzie w SZBI są dane osobowe?

RODO nie używa słowa SZBI, ale wymaga tego samego mechanizmu. Art. 32 ust. 1 RODO nakazuje
środki, które zapewnią „stopień bezpieczeństwa odpowiadający temu ryzyku”, w tym
„regularne testowanie, mierzenie i ocenianie skuteczności środków technicznych i
organizacyjnych”. Art. 24 ust. 1 RODO wymaga, żeby
administrator mógł zgodność wykazać, a środki były w razie potrzeby przeglądane i
uaktualniane.

Różnica leży w tym, czyje ryzyko się liczy. RODO wymaga patrzenia na ryzyko naruszenia praw
lub wolności osób fizycznych, norma na ryzyko dla informacji organizacji, ustawa o KSC na
ryzyko incydentu i jego wpływ na usługę. Prowadzę jeden rejestr ryzyka z trzema kolumnami
skutków, zamiast trzech rejestrów, które po roku opisują trzy różne firmy.

To samo zdarzenie bywa incydentem poważnym i naruszeniem ochrony danych osobowych. Wtedy
biegną dwa terminy: 24 i 72 godziny od wykrycia do CSIRT sektorowego (art. 11 ust. 1 pkt 4
i 4a ustawy o KSC) oraz 72 godziny od stwierdzenia naruszenia do Prezesa UODO (art. 33 ust.
1 RODO). Procedura obsługi incydentów w SZBI powinna prowadzić obie ścieżki od pierwszej
godziny i mieć w obiegu inspektora ochrony danych (IOD). Tematy RODO opisuję szerzej na
[pawel.rosol.pl](https://pawel.rosol.pl/).

## Jakie błędy widzę przy wdrażaniu SZBI?

Te same wzorce wracają w firmach prywatnych, spółkach komunalnych i urzędach. Opisuję je z
własnej praktyki, bez nazw, ale nie jest to tylko moja obserwacja. NIK skontrolowała 24
jednostki samorządu terytorialnego (raport z lutego 2025 r.): osiem nie opracowało i nie
wdrożyło SZBI, w trzech kolejnych nie przeglądano go pod względem adekwatności i
skuteczności, a w dziewięciu urzędach w 2023 r. nie przeprowadzono obowiązkowego audytu albo
prowadzono go „nierzetelnie, bądź z naruszeniem zasady niezależności i obiektywizmu audytu”.

1. Kupiona dokumentacja. Komplet polityk z szablonu, z nazwą firmy wstawioną w stopkę.
   Ministerstwo Cyfryzacji pisze o tym bez ogródek: „Kupiona dokumentacja, podpisana przez
   zarząd i schowana w »szafie NIS2« nie zapewni realnego cyberbezpieczeństwa w organizacji”
   (FAQ, pytanie 3.7). Szablon zdradza się szybko: procedura nakazuje zgłaszać incydenty do
   działu, którego w firmie nie ma.
2. Zakres dobrany pod certyfikat. System obejmuje serwerownię, a usługa zależy od
   systemu w chmurze, sterowników na obiektach i firmy, która zdalnie utrzymuje aplikację.
3. Szacowanie ryzyka zrobione raz. Arkusz przygotowany przed pierwszym audytem, z
   pożarem, powodzią i „atakiem hakerskim” w pierwszych wierszach, nigdy potem nieotwarty.
   Ustawa wymaga szacowania „systematycznego” (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o KSC), a norma
   ponownego szacowania w zaplanowanych odstępach i przy istotnych zmianach (pkt 8.2 normy).
4. Deklaracja stosowania, w której wszystko jest wdrożone. 93 razy „tak” bez odesłania do
   dowodu. Audytor prosi o log z monitorowania albo o wynik testu odtworzenia kopii i
   rozmowa się kończy.
5. SZBI jako projekt działu IT. Zarząd podpisuje politykę, a potem o systemie nie słyszy
   do następnego audytu. Po nowelizacji to się nie broni, bo decyzje o systemie należą do
   kierownika (art. 8d pkt 1 ustawy o KSC).
6. Audyt wewnętrzny, który robi autor systemu. Norma wymaga doboru audytorów tak, żeby
   zapewnić obiektywność i bezstronność (pkt 9.2.2 normy), a ustawa zakazuje audytu z art. 15
   osobie, która realizuje zadania z art. 8 (art. 15 ust. 2a ustawy o KSC). W małej firmie
   jedyną osobą, która zna system, bywa jego autor, i to jest prawdziwy problem.
7. Procedury, których nikt nie ćwiczył. Plan ciągłości działania, którego nikt nie
   testował, i kopia zapasowa, której nikt nie odtworzył. O tym, jak to sprawdzić, pisałem w
   tekście o [planie ciągłości działania](https://pelnomocnikcyber.pl/artykuly/plan-ciaglosci-dzialania-co-zawiera-i-jak-sprawdzic-ze-dziala/).
8. Brak miar. Ustawa wymaga polityk i procedur oceny skuteczności środków (art. 8 ust. 1
   pkt 2 lit. h ustawy o KSC). Bez kilku liczb, które wracają na każdy przegląd, nie da się
   powiedzieć, czy system działa, więc przegląd kończy się stwierdzeniem, że działa.
9. Dostawcy poza systemem. Firma zewnętrzna ma dostęp administracyjny, a umowa nie mówi
   nic o incydentach, logach ani terminie powiadomienia. Przy łańcuchu dostaw art. 8 ust. 2
   ustawy o KSC wymaga uwzględnienia podatności dostawcy i ogólnej jakości jego produktów i
   usług.

**Przy każdym z tych błędów system istnieje na papierze, a nikt z zarządu nie potrafi powiedzieć, jakie ryzyko zaakceptował i dlaczego.**

## Po co w tym pełnomocnik ds. cyberbezpieczeństwa?

Pełnomocnik ds. cyberbezpieczeństwa to nazwa praktyki, a nie funkcja z ustawy. Ustawa o
KSC nakłada obowiązki na kierownika (art. 8d) i na podmiot (art. 8), a wykonanie zadań z
art. 8 i art. 9 do 13 pozwala powierzyć wewnętrznym strukturom albo dostawcy usług
zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa (art. 14). W normie ta sama rola to zwykle
osoba, której najwyższe kierownictwo przypisało odpowiedzialność i uprawnienia za system
(pkt 5.3 normy).

W SZBI pełnomocnik robi to, czego nie zrobi ani zarząd, ani dział IT. Szacowanie ryzyka
prowadzi z ludźmi z biznesu, a nie tylko z informatykami, i pilnuje, żeby deklaracja
stosowania, polityki i dowody zgadzały się z tym, co się dzieje w firmie. Kierownikowi
przygotowuje decyzje w formie, którą da się podpisać i obronić przed organem: warianty,
koszty i ryzyko, które zostaje.

Przy incydencie koordynuje klasyfikację i zgłoszenia w terminach z art. 11 ustawy o KSC i
spina tę ścieżkę z IOD. Przegląd zarządzania prowadzi tak, żeby kończył się decyzjami. Ma
też przewagę, której nie ma administrator: nie ocenia własnej konfiguracji.

**Pełnomocnik, który nie administruje systemami, może zapytać o dowód bez konfliktu interesów i przynieść kierownikowi odpowiedź, której ten potrzebuje.**

Są dwie granice, które trzeba znać. Odpowiedzialność zostaje przy kierowniku także po
powierzeniu zadań (art. 8c ust. 3 ustawy o KSC), więc pełnomocnik nie „załatwia tematu”, tylko
sprawia, że kierownik ma na czym oprzeć decyzje. Pełnomocnik, który wykonuje zadania z art. 8,
nie przeprowadzi też w tym podmiocie audytu z art. 15 (art. 15 ust. 2a). Co dokładnie można
mu powierzyć, a co kierownik robi sam, opisałem w tekście
[Co kierownik podmiotu może powierzyć pełnomocnikowi](https://pelnomocnikcyber.pl/artykuly/co-kierownik-podmiotu-moze-powierzyc-pelnomocnikowi/),
a zakres, w którym pracuję, jest na stronie [Usługi](https://pelnomocnikcyber.pl/uslugi/).

## Od czego zacząć?

Firmie, która ma system zgodny z ISO/IEC 27001 i podlega ustawie o KSC, zaproponowałbym
pięć kroków w tej kolejności:

1. porównanie zakresu certyfikatu z listą usług i systemów, od których te usługi zależą;
2. dopisanie do deklaracji stosowania kolumny z literami art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o KSC i
   wskazanie pustych pól;
3. uzupełnienie metodyki szacowania ryzyka o wpływ na usługę i o skutki dla osób, których
   dane są przetwarzane;
4. przepisanie procedury obsługi incydentów pod terminy 24 i 72 godzin, progi i system S46,
   z ćwiczeniem przy udziale zarządu;
5. protokół z decyzją kierownika: plan usunięcia luk, budżet i osoba odpowiedzialna.

Podmiot, który wyrobi się z tym przed 3 kwietnia 2027 r., będzie miał jeszcze rok zapasu
przed pierwszym audytem z art. 15, jeśli jest podmiotem kluczowym. Ten rok warto
przeznaczyć na to, żeby system zebrał dowody działania, bo audytor będzie o nie pytał.

## Pojęcia w tym tekście

- [System zarządzania bezpieczeństwem informacji](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/szbi/): Uporządkowany sposób, w jaki podmiot kluczowy lub ważny zarządza bezpieczeństwem systemu używanego do świadczenia usługi, od szacowania ryzyka po obsługę incydentów.
- [Ustawa o KSC](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/ustawa-o-ksc/): Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Po nowelizacji z 2026 r. wdraża dyrektywę NIS2 i określa obowiązki podmiotów kluczowych i ważnych.
- [Podmiot kluczowy](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/podmiot-kluczowy/): Podmiot z sektorów ustawy o KSC, który ze względu na wielkość albo rodzaj działalności ma najszersze obowiązki, w tym audyt bezpieczeństwa co najmniej raz na trzy lata.
- [Podmiot ważny](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/podmiot-wazny/): Podmiot z sektorów ustawy o KSC, który spełnia jej kryteria, ale nie jest podmiotem kluczowym. Wdraża SZBI i zgłasza incydenty poważne tak jak podmiot kluczowy.
- [Krajowe Ramy Interoperacyjności](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/krajowe-ramy-interoperacyjnosci/): Rozporządzenie Rady Ministrów z 2024 r., które między innymi nakazuje podmiotom realizującym zadania publiczne prowadzić system zarządzania bezpieczeństwem informacji.
- [Nowelizacja ustawy o KSC z 2026 r.](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/nowelizacja-ustawy-o-ksc-2026/): Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw. Wdraża NIS2, obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r.
- [Kierownik podmiotu](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/kierownik-podmiotu/): Osoba albo organ kierujący podmiotem kluczowym lub ważnym, na przykład zarząd spółki. Odpowiada za cyberbezpieczeństwo podmiotu także wtedy, gdy zadania powierzył innej osobie.
- [Dyrektywa NIS2](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/nis2/): Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. o cyberbezpieczeństwie w Unii. W Polsce wdraża ją ustawa o KSC po nowelizacji z 2026 r.
- [Pełnomocnik ds. cyberbezpieczeństwa](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/pelnomocnik-ds-cyberbezpieczenstwa/): Osoba, której kierownik podmiotu powierza zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa. To nazwa praktyki: ustawa o KSC nie tworzy takiej funkcji ani nie określa jej zadań.
- [Szacowanie ryzyka](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/szacowanie-ryzyka/): Proces, w którym podmiot ustala, co może zagrozić jego systemom, jak bardzo jest to prawdopodobne i jakie byłyby skutki. W praktyce mówi się też „analiza ryzyka”.
- [Incydent](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/incydent/): Zdarzenie, które szkodzi albo może zaszkodzić bezpieczeństwu systemów informacyjnych. Zgłaszać trzeba nie każdy incydent, tylko incydent poważny.
- [Podatność](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/podatnosc/): Słabość produktu lub usługi ICT, którą można wykorzystać do ataku. Znane podatności dostają identyfikatory CVE, a te wykorzystywane w atakach trafiają do katalogu KEV.
- [Łańcuch dostaw](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/lancuch-dostaw/): Dostawcy sprzętu, oprogramowania i usług ICT, od których zależy świadczenie usługi. Ich bezpieczeństwo podmiot uwzględnia w swoim zarządzaniu ryzykiem.
- [Ciągłość działania](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/ciaglosc-dzialania/): Zdolność podmiotu do świadczenia usługi mimo awarii albo ataku. Ustawa wymaga planów ciągłości działania, które są dokumentowane, testowane i utrzymywane.
- [Uwierzytelnianie wieloskładnikowe](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/uwierzytelnianie-wieloskladnikowe/): Logowanie, które wymaga więcej niż jednego składnika, na przykład hasła i kodu z aplikacji. Ustawa o KSC wymienia je wśród środków bezpieczeństwa.
- [Audyt bezpieczeństwa](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/audyt-bezpieczenstwa/): Sprawdzenie, czy system informacyjny używany do świadczenia usługi spełnia wymagania ustawy o KSC. Podmiot kluczowy przeprowadza go na własny koszt co najmniej raz na trzy lata.
- [Podmiot publiczny](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/podmiot-publiczny/): Podmiot z sektora „podmioty publiczne” w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o KSC. Podmiot publiczny, który jest podmiotem ważnym, wdraża SZBI według załącznika nr 4 do ustawy.
- [Zarządzanie ryzykiem](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/zarzadzanie-ryzykiem/): To, co podmiot robi z oszacowanym ryzykiem: dobiera zabezpieczenia, a ryzyko, którego nie ogranicza, akceptuje świadomie.
- [NIST Cybersecurity Framework](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/nist-csf/): Dobrowolne ramy amerykańskiego NIST opisujące rezultaty zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa w sześciu funkcjach, od Govern po Recover. Same nie wskazują, jak te rezultaty osiągnąć.
- [Technologia operacyjna](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/ot/): Systemy, które sterują procesami fizycznymi: sterowniki, SCADA, automatyka w wodociągach i energetyce. W tekstach zostaje angielski skrót OT.
- [Incydent poważny](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/incydent-powazny/): Incydent, który poważnie zakłóca usługę, przynosi podmiotowi straty finansowe albo wyrządza poważną szkodę innym. Podmiot kluczowy lub ważny zgłasza go do CSIRT sektorowego.
- [Wczesne ostrzeżenie](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/wczesne-ostrzezenie/): Pierwsze zgłoszenie incydentu poważnego do CSIRT sektorowego, niezwłocznie i najpóźniej w ciągu 24 godzin od wykrycia. Pełne zgłoszenie idzie w ciągu 72 godzin.
- [CSIRT sektorowy](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/csirt-sektorowy/): Zespół reagowania na incydenty dla jednego sektora lub podsektora, ustanowiony przez organ właściwy. To do niego podmiot kluczowy lub ważny zgłasza incydent poważny.
- [System S46](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/system-s46/): System teleinformatyczny ministra właściwego do spraw informatyzacji, przez który zgłasza się incydenty i prowadzi wykaz podmiotów. Nazwa S46 jest potoczna, od numeru artykułu.
- [RODO](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/rodo/): Rozporządzenie (UE) 2016/679 o ochronie danych osobowych. Tematy RODO omawiam na pawel.rosol.pl; tutaj pojawia się przy incydentach, które są też naruszeniem ochrony danych.
- [Urząd Ochrony Danych Osobowych](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/uodo/): Urząd obsługujący Prezesa UODO, który jest organem nadzorczym w rozumieniu RODO. Tutaj pojawia się przy incydentach, które są też naruszeniem ochrony danych osobowych.
- [Inspektor ochrony danych](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/iod/): Osoba wyznaczona przez administratora lub podmiot przetwarzający do zadań z RODO. Tutaj pojawia się przy incydentach z danymi osobowymi i przy łączeniu tej funkcji z rolą pełnomocnika.
- [Sterownik PLC](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/sterownik-plc/): Programmable Logic Controller: przemysłowy komputer, który według zapisanego programu bezpośrednio steruje pompą, zaworem albo silnikiem.
- [Dostawca usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa](https://pelnomocnikcyber.pl/slownik/dostawca-uslug-zarzadzanych-w-zakresie-cyberbezpieczenstwa/): Firma, która na podstawie umowy prowadzi dla podmiotu działania z zakresu zarządzania ryzykiem, na przykład obsługę incydentów, testy lub audyty. Umowa z nią zastępuje własny zespół.

## Najczęściej zadawane pytania

### Czy certyfikat ISO/IEC 27001 oznacza zgodność z ustawą o KSC?

Nie. Ustawa o KSC nie wskazuje normy, według której buduje się SZBI, i nie przewiduje domniemania zgodności dla certyfikatu. Art. 8 ust. 1 wymaga systemu obejmującego system informacyjny wykorzystywany w procesach wpływających na świadczenie usługi i zapewniającego środki wymienione w tym przepisie. Certyfikat pokazuje zgodność z normą w zakresie, który wybrała organizacja, więc jest dobrym punktem wyjścia do analizy luk, a nie jej wynikiem.

### Do kiedy trzeba dostosować SZBI do nowych przepisów?

Podmioty, które 3 kwietnia 2026 r. spełniały przesłanki podmiotu kluczowego lub ważnego, realizują obowiązki z rozdziału 3 ustawy o KSC, w tym SZBI z art. 8 ustawy o KSC, w terminie 12 miesięcy od tego dnia (art. 33 ust. 1 ustawy nowelizującej), czyli do 3 kwietnia 2027 r. Podmiot kluczowy przeprowadza pierwszy audyt z art. 15 ustawy o KSC w terminie 24 miesięcy (art. 33 ust. 2 ustawy nowelizującej). Byli operatorzy usług kluczowych do czasu wdrożenia nowego systemu stosują SZBI zgodny z art. 8 ustawy o KSC w dotychczasowym brzmieniu (art. 33 ust. 6 ustawy nowelizującej).

### Czy audyt certyfikacyjny ISO/IEC 27001 zastępuje audyt z art. 15 ustawy o KSC?

Nie automatycznie. Art. 15 ust. 1 ustawy o KSC dotyczy bezpieczeństwa systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi, a art. 15 ust. 2 określa, kto może go przeprowadzić. Audyt certyfikacyjny ocenia zgodność z normą w zakresie certyfikatu. Oba da się zaplanować razem, ale raport z audytu z art. 15 musi odpowiadać na wymagania ustawy, a audytorem nie może być osoba, która w podmiocie realizuje zadania z art. 8 lub art. 9 do 13 (art. 15 ust. 2a ustawy o KSC).

## Źródła

1. [Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 20, ze zmianami](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/20/ogl)
2. [Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 252](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/252/ogl)
3. [Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 (NIS2)](https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2022/2555/oj)
4. [Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/2690 z dnia 17 października 2024 r.](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2024/2690/oj)
5. [Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO)](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj)
6. [Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 maja 2024 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych, Dz.U. 2024 poz. 773](https://eli.gov.pl/eli/DU/2024/773/ogl)
7. [Ministerstwo Cyfryzacji, FAQ ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (pytania 3.4, 3.6, 3.7 i 3.39)](https://cyber.gov.pl/faq)
8. [Ministerstwo Cyfryzacji, Zestawienie wymogów dokumentów normalizacyjnych z art. 45 ust. 3 ustawy o KSC, z raportem z konsultacji publicznych (wrzesień 2026 r.)](https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/nowelizacja-ustawy-o-krajowym-systemie-cyberbezpieczenstwa-ksc---publikacja-zestawienia-wymogow-dokumentow-normalizacyjnych)
9. [ENISA, NIS2 Technical Implementation Guidance, wersja 1.0 (czerwiec 2025 r.)](https://www.enisa.europa.eu/publications/nis2-technical-implementation-guidance)
10. [Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik, ISO/IEC 27001 im Kontext NIS-2/BSIG](https://www.bsi.bund.de/DE/Themen/Regulierte-Wirtschaft/NIS-2-regulierte-Unternehmen/NIS-2-Infopakete/NIS-2-ISO27001/NIS-2-ISO-27001_node.html)
11. [Centre for Cybersecurity Belgium, NIS2 FAQ, wersja 2.0 (luty 2025 r., PDF)](https://atwork.safeonweb.be/sites/default/files/2025-02/NIS2%20FAQ%20Website%20v2.0.1%20EN.pdf)
12. [NIK, Cyberbezpieczeństwo w samorządach kuleje (17 kwietnia 2025 r.)](https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/cyberbezpieczenstwo-w-samorzadach-2025.html)
13. [IAF MD 26:2023, Transition Requirements for ISO/IEC 27001:2022, wydanie 2 (PDF)](https://iaf.nu/iaf_system/uploads/documents/IAF_MD26_Issue_2_15012023.pdf)
14. [PN-EN ISO/IEC 27001:2023-08 Bezpieczeństwo informacji, cyberbezpieczeństwo i ochrona prywatności - Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji - Wymagania](https://sklep.pkn.pl/pn-en-iso-iec-27001-2023-08p.html)

Stan prawny sprawdzony: 30.09.2026. Wpis jest informacją ogólną, nie poradą prawną ([zasady publikacji](https://pelnomocnikcyber.pl/zasady-publikacji/)).
